Lan vừa nộp bản landing page cho Trung tâm IELTS Bến Nghé lúc mười một giờ đêm, 820 chữ, cô thấy rất ưng. Sáng hôm sau, Creative Director trả lại với đúng một dòng: "Cắt còn 400 chữ, không mất ý nào."
Lan tưởng anh đùa. Cô đã viết đủ lợi ích, đủ bằng chứng, đủ CTA. Nhưng khi ngồi đọc lại với cây bút đỏ, cô thấy ba câu nói cùng một ý, hai đoạn mở đầu bằng "Bạn có biết…", và chữ "thực sự" xuất hiện chín lần.
Bản 410 chữ cô gửi lại buổi chiều được duyệt ngay. Khách hàng còn khen: "Lần này đọc một mạch."
Viết ít đi bằng cách nào, mà vẫn không mất ý? Bài này chỉ cho bạn quy trình sửa bài ba lượt, để bạn biết mỗi lượt cần tìm gì và cắt gì.
Tổng quan bài học
Editing (biên tập, sửa bài) là nửa sau của nghề viết, và thường quan trọng hơn nửa đầu. Bản nháp đầu là để có chữ; bản sửa là để có copy.
Sau bài này bạn sẽ…
- Tách việc viết và việc sửa thành hai lúc khác nhau.
- Sửa bài theo ba lượt: ý, câu, chữ.
- Kiểm tra copy theo tone of voice (giọng thương hiệu) trước khi gửi.
Câu 1/2
Creative Director yêu cầu Lan cắt 820 chữ còn 400 "không mất ý nào". Điều đó có thể vì sao?
Viết nóng, sửa nguội
Khi viết, bạn cần trôi; khi sửa, bạn cần khắt khe. Làm hai việc cùng lúc thì cả hai đều kém. Viết nháp thật nhanh, để nó nghỉ ít nhất vài tiếng, tốt nhất qua một đêm, rồi mới sửa. Khoảng nghỉ giúp bạn đọc như người lạ, không như tác giả.
Mỗi việc nên làm lúc viết nháp hay lúc sửa?
Xếp thẻ 0/5 · chạm thẻ rồi chạm cột, hoặc kéo thả
Lúc viết nháp
Lúc sửa
💡 Thang sửa bài ba lượt
💡 Kiến thức
Thang sửa bài ba lượt
Sửa bài qua ba lượt, mỗi lượt chỉ trả lời một câu hỏi: Ý (bài có nói đúng một điều chính?), Câu (mỗi câu có đẩy người đọc tới câu sau?), Chữ (có chữ nào bỏ được mà nghĩa không đổi?).
Hình dung
Như tỉa cây: lượt đầu cưa cành lớn mọc sai hướng, lượt hai tỉa nhánh, lượt ba mới nhặt lá úa. Không ai nhặt lá trên cành sắp bị cưa.
Ví dụ
Lan cắt gần 300 chữ chỉ ở lượt Ý, khi nhận ra đoạn "Lịch sử thành lập trung tâm" không giúp người đọc quyết định gì.
⭐ Nhớ nhé
- Viết nóng, sửa nguội.
- Lượt Ý cắt nhiều nhất; đừng mài chữ trong đoạn đáng bị xoá.
- Mỗi lượt một câu hỏi, không làm việc của lượt khác.
| Lượt | Câu hỏi | Tìm gì | Làm gì |
|---|---|---|---|
| 1 · Ý | Bài này muốn người đọc nhớ một điều gì? | Đoạn lạc đề, ý lặp, thứ tự sai | Cắt đoạn, sắp lại trình tự AIDA/PAS |
| 2 · Câu | Câu này có việc gì? | Câu không có việc, câu quá dài, câu bị động | Gộp, tách, đổi sang chủ động |
| 3 · Chữ | Chữ này có cần không? | Từ đệm, tính từ rỗng, từ lặp | Xoá, thay bằng chi tiết cụ thể |
Từ nháp đến bản gửi
Sắp các bước sửa bài theo đúng thứ tự.
Sắp thứ tự dùng mũi tên để đổi chỗ
- 1Lượt Chữ: xoá từ đệm, thay tính từ bằng chi tiết
- 2Lượt Ý: cắt đoạn lạc đề, sắp lại trình tự
- 3Đọc to và xem trên điện thoại
- 4Viết bản nháp thật nhanh
- 5Lượt Câu: gộp, tách, đổi bị động sang chủ động
- 6Để bản nháp nghỉ, tốt nhất qua một đêm
Lượt 1: tìm một điều chính
Viết ra một câu: "Đọc xong, người đọc phải biết ___ và làm ___." Mọi đoạn không phục vụ câu này đều là ứng viên để cắt. Lượt này cắt nhiều nhất: Lan mất gần 300 chữ chỉ ở đây.
Câu chính của Lan: "Đọc xong, người đọc phải biết Writing được chữa từng câu trong 24 giờ, và đặt buổi chữa bài miễn phí." Đoạn nào giữ, đoạn nào cắt?
Xếp thẻ 0/6 · chạm thẻ rồi chạm cột, hoặc kéo thả
Giữ
Cắt
Lượt 2 và 3: câu và chữ
Lượt Câu hỏi: câu này có việc gì? Lượt Chữ hỏi: chữ này có cần không? Danh sách từ nên săn: thực sự, rất, vô cùng, cực kỳ, hoàn toàn, một cách, việc, nhé, hãy cùng, đến với. Không phải lúc nào cũng xoá, nhưng mỗi lần thấy, hãy hỏi lại.
Viết lại từng câu trong landing page của Lan: bỏ câu hỏi giả, từ đệm, bị động, tính từ rỗng. Giới hạn chữ buộc bạn phải cắt.
Lượt Câu và lượt Chữ
Tự kiểm
Tự động lưu trong trình duyệt của bạn.
💡 Kiểm tra tone of voice
💡 Kiến thức
Tone of voice
Cách thương hiệu nói: trang trọng hay thân mật, hài hước hay điềm tĩnh. Đọc bản sửa một lần cuối với thẻ giọng của thương hiệu đặt bên cạnh.
Hình dung
Như giọng một người bạn qua điện thoại: chưa cần nghe tên, bạn đã biết ai đang nói.
Ví dụ
Ví Xu (rõ ràng, không khoa trương) nói "Mỗi ly cà phê, cất 1.000đ.", không nói "Làm giàu siêu tốc!"
⭐ Nhớ nhé
- Bỏ chữ thừa, không bỏ tính cách.
- Cùng một ý, mỗi thương hiệu nói một kiểu.
- Câu đúng mà lệch giọng vẫn phải sửa.
| Thương hiệu | Giọng | Câu lệch giọng | Câu đúng giọng |
|---|---|---|---|
| Bến Nghé (IELTS) | Thầy cô thẳng thắn, ấm | Ê, IELTS dễ ợt mà! | Writing khó, nhưng có cách học. |
| Lá Chè (trà sữa) | Bạn thân, vui | Quý khách vui lòng thưởng thức sản phẩm mới | Ngọt 30%, uống hết vẫn muốn thêm |
| Ví Xu (fintech) | Rõ ràng, đáng tin, không khoa trương | Làm giàu siêu tốc cùng Ví Xu! | Mỗi ly cà phê, cất 1.000đ. |
Đúng giọng, đừng mất giọng
Cắt quá tay khiến copy trơ như bản thông số. Mục tiêu của sửa bài là bỏ chữ thừa, không phải bỏ tính cách.
Mỗi lượt, chọn câu đúng giọng thương hiệu.
Lượt 1/4
Lượt 2/4
Lượt 3/4
Lượt 4/4
Đọc to, đọc trên điện thoại
Hai bài kiểm tra cuối, mỗi bài mất hai phút:
- Đọc to: chỗ nào bạn vấp, người đọc cũng vấp. Chỗ nào bạn hết hơi, câu quá dài.
- Xem trên điện thoại: đoạn ba dòng trên máy tính thành tám dòng trên điện thoại.
Thử chấm bản nháp 52 chữ này của Gót Việt:
Chấm điểm
Chào cả nhà! Gót Việt rất vui được giới thiệu đến các bạn mẫu giày mới nhất với thiết kế vô cùng hiện đại, chất liệu cực kỳ êm ái, giúp các bạn có thể thoải mái đi lại cả ngày dài mà không hề cảm thấy mệt mỏi. Hãy nhanh tay đặt hàng ngay nhé!
Đọc to: có trôi, không vấp, không hết hơi?
Trên điện thoại: dòng đầu có đứng được một mình?
Lượt Chữ: có ít từ đệm và tính từ rỗng?
Có chi tiết cụ thể làm bằng chứng?
Thử ngay
Lấy một đoạn copy 150–200 chữ bạn đã viết trong khoá này, hoặc post Gót Việt ở màn trước. Sửa đủ ba lượt. Mục tiêu: ngắn đi ít nhất 30% mà không mất ý chính.
Sửa ba lượt
Tự kiểm
Tự động lưu trong trình duyệt của bạn.
Mang theo
- Viết nóng, sửa nguội; giữa hai việc là một khoảng nghỉ.
- Ba lượt: ý, rồi câu, rồi chữ; mỗi lượt một câu hỏi.
- Lượt ý cắt nhiều nhất; đừng mài chữ trong đoạn đáng bị xoá.
- Bỏ chữ thừa, giữ giọng thương hiệu.
- Đọc to và xem trên điện thoại trước khi gửi.
Nhìn lại
Tự động lưu trong trình duyệt của bạn.